Lao động Việt sốc vì đồng nghiệp ở Na Uy làm việc đến 15h là “mất hút”

Không mang việc về nhà, không làm thêm miễn phí

Đồng hồ điểm 15h, trong khi Đặng Hoàng Sơn (SN 2001) vẫn cặm cụi trước màn hình máy tính, các đồng nghiệp người Na Uy đã lần lượt tắt máy, chào mọi người rồi rời văn phòng.

Bất ngờ khi thấy nhiều người ra về dù vẫn còn khá sớm, Sơn hỏi một đồng nghiệp lý do thì nhận được câu trả lời ngắn gọn: "Tôi đã hoàn thành công việc của hôm nay rồi".

Đặng Hoàng Sơn đang học thạc sĩ và làm việc tại Oslo, Na Uy. Anh là nhân viên PR của hãng mỹ phẩm Lush, đồng thời là nhà sáng tạo nội dung trên TikTok, thường xuyên chia sẻ về cuộc sống, văn hóa và môi trường làm việc tại quốc gia Bắc Âu này.

Nhớ lại ngày đầu tiên đi làm tại Na Uy, chàng trai không khỏi bỡ ngỡ khi tìm mãi không thấy máy chấm công ở công ty.

“Mọi người làm việc bằng… niềm tin. Không có quản lý theo dõi xem nhân viên đã đến làm hay chưa, bởi ai cũng có ý thức tự giác hoàn thành công việc của mình", anh nói.

Điều khiến Sơn bất ngờ không kém là mô hình quản trị "flat structure" (cấu trúc phẳng) - văn hóa phổ biến trong nhiều doanh nghiệp Na Uy.

"Ở đây không có phòng làm việc riêng cho sếp. Quản lý và nhân viên ngồi chung trong cùng một không gian mở để dễ trao đổi công việc. Nhân viên và quản lý có thể thoải mái đóng góp ý kiến với nhau mà không quá coi trọng khoảng cách cấp bậc hay tư tưởng kính trên nhường dưới", Sơn chia sẻ.

Không chỉ vậy, theo Sơn, việc đi làm muộn hoặc ra về sớm cũng không bị xem là vấn đề nếu người lao động đã hoàn thành công việc được giao.

"Người Na Uy rất coi trọng thời gian cá nhân. Đến giờ tan làm, họ gần như không kiểm tra hay trả lời email công việc nữa. Ở một số phòng ban, nếu hoàn thành công việc sớm hơn giờ quy định thì nhân viên có thể ra về thay vì ngồi lại chỉ để đủ thời gian làm việc.

Tôi cũng không còn ép bản thân phải đến công ty thật sớm nếu công việc chưa gấp. Quan trọng hơn, tôi đã học được cách cân bằng giữa công việc và tận hưởng cuộc sống", anh nói.

Theo Sơn, tại Na Uy, khi nhân viên tăng ca, doanh nghiệp bắt buộc phải trả mức lương làm thêm cao hơn ít nhất 40% so với lương theo giờ thông thường.

Bên cạnh đó, pháp luật cũng quy định số giờ làm thêm không được vượt quá 10 giờ mỗi tuần trong điều kiện thông thường.

Vì phải tuân thủ nhiều quy định và thủ tục liên quan, các nhà quản lý thường không khuyến khích nhân viên tăng ca nếu không thực sự cần thiết.

Sau 5 năm sinh sống tại Na Uy, điều Sơn yêu thích nhất là nhịp sống chậm rãi và cách người dân ưu tiên chất lượng công việc hơn tốc độ.

Tuy nhiên, điều này cũng đòi hỏi anh phải thay đổi cách làm việc.

“Có lần, tôi gửi email cho một đối tác, sau đó phải chờ gần 2 tuần mới nhận được phản hồi. Từ trải nghiệm đó, tôi luôn chủ động lên kế hoạch trước 2-3 tuần khi làm việc với các đối tác”, Sơn kể.

Quyền “ngắt kết nối” bất khả xâm phạm

Không chỉ coi trọng hiệu quả công việc, người Na Uy còn đề cao sự cân bằng giữa công việc và cuộc sống cá nhân.

Theo Sơn, khi nghỉ phép, người lao động gần như "ngắt kết nối" hoàn toàn. Họ không mở máy tính, không trả lời email, còn công việc sẽ được quản lý hoặc đồng nghiệp tiếp quản. Đổi lại, khi quản lý nghỉ phép, nhân viên cũng phải giữ nguyên tắc tương tự.

Mặc dù chỉ là nhân sự bán thời gian (part-time), Sơn chia sẻ thu nhập của anh đủ trang trải chi phí sinh hoạt tại Na Uy.

Ngoài lương, người lao động được nghỉ phép 25 ngày mỗi năm, nghỉ ốm vẫn hưởng lương theo quy định và được nhận “tiền nghỉ hè” vào tháng 6 hằng năm, tương đương khoảng 10% tổng thu nhập của năm trước. Theo anh, khoản tiền này giúp nhiều người có điều kiện đi du lịch mà không quá áp lực về tài chính.

Từ trải nghiệm của mình, Sơn cho rằng doanh nghiệp Việt Nam có thể tham khảo văn hóa tôn trọng thời gian cá nhân của người lao động.

"Tôi nghĩ doanh nghiệp có thể từng bước hạn chế để công việc ảnh hưởng đến đời sống riêng của nhân viên. Khi hết giờ làm, nghỉ phép hay nghỉ lễ, người lao động không còn phải bận tâm đến email hay công việc thì sau thời gian nghỉ sẽ có thêm động lực làm việc cũng như cơ hội cải thiện sức khỏe tinh thần", anh nói.

Ở chiều ngược lại, Sơn nhận thấy người Na Uy có thể học hỏi sự gắn kết của người Việt trong môi trường công sở. Theo anh, đồng nghiệp ở Việt Nam thường dễ trở thành bạn bè, trong khi người Na Uy tách bạch khá rõ giữa công việc và cuộc sống, hết giờ làm là mỗi người trở về với cuộc sống riêng.

Đặng Hoàng Sơn cũng chia sẻ kinh nghiệm, người Việt muốn làm việc lâu dài tại Na Uy nên chuẩn bị kỹ về chuyên môn và ngoại ngữ. Hiện nhiều vị trí tuyển dụng yêu cầu bằng thạc sĩ, đồng thời ưu tiên ứng viên có trình độ tiếng Na Uy từ bậc B1 trở lên.

Các lĩnh vực như phân tích dữ liệu và kỹ thuật phần mềm đang có nhu cầu tuyển dụng cao, vì vậy anh khuyến khích các bạn trẻ trang bị thêm các kỹ năng lập trình như Python hoặc C++.

Theo Hiệp hội các nhà khoa học và kỹ sư Na Uy, thời gian làm việc toàn thời gian phổ biến tại Na Uy là 37,5 giờ/tuần, tương đương 7,5 giờ/ngày (không tính thời gian nghỉ trưa). Nếu làm thêm ngoài thời gian ghi trong hợp đồng, người lao động được trả ít nhất 40% lương cơ bản, thậm chí cao hơn nếu làm việc vào ban đêm, cuối tuần hoặc ngày lễ.

Một đặc điểm nổi bật của môi trường làm việc tại Na Uy là giờ làm việc linh hoạt. Nhiều doanh nghiệp chỉ quy định "khung giờ cốt lõi" (kjernetid), thường từ 9h đến 15h, còn nhân viên có thể chủ động lựa chọn thời gian bắt đầu và kết thúc ngày làm việc, miễn hoàn thành đủ số giờ và công việc được giao. Mô hình này chủ yếu dựa trên sự tin tưởng giữa doanh nghiệp và người lao động.

Luật Môi trường lao động Na Uy cũng quy định người lao động không được làm quá 13/24 giờ, bao gồm cả thời gian làm thêm; đồng thời phải có ít nhất 11 giờ nghỉ liên tục mỗi ngày và 35 giờ nghỉ liên tục mỗi tuần.

Một số doanh nghiệp còn áp dụng mô hình "ngân hàng thời gian", cho phép nhân viên tích lũy số giờ làm vượt quy định để quy đổi thành thời gian nghỉ sau này.

Từ năm 2006, pháp luật Na Uy đã trao cho người lao động quyền yêu cầu giờ làm việc linh hoạt nếu không ảnh hưởng đáng kể đến hoạt động của doanh nghiệp. Sau đại dịch Covid-19, nhiều công ty cũng mở rộng chính sách làm việc từ xa theo thỏa thuận.

Theo báo cáo của Viện Nghiên cứu xã hội Fafo năm 2018, hơn một nửa số lượng người lao động tại Na Uy làm việc theo chế độ giờ giấc linh hoạt, tương đương hơn 1,1 triệu người. Tỷ lệ này đã tăng đáng kể kể từ khi quy định về giờ làm linh hoạt có hiệu lực, cho thấy mô hình này ngày càng trở thành một phần phổ biến của văn hóa lao động tại Na Uy
nguồn : https://dantri.com.vn/lao-dong-viec-lam/lao-dong-viet-soc-vi-dong-nghiep-o-na-uy-lam-viec-den-15h-la-mat-hut-20260707141737951.htm